جستجو

تماس با ما

نقشه سايت

صفحه آغازين

تشكيل دايره جنگل – اداره جنگلباني
باين ترتيب لازم شد كه براي رسيدگي به گزارشهاي واصله از جنگلهاي گيلان و آستارا و صدور دستورات لازم، سازمان كوچكي نيز در مركز تشكيل شود. لذا در سال 1317 در اداره امور كشاورزي، دائره اي بنام دائره جنگل تاسيس و تصدي آن در سال 1318 به آقاي مهندس كريم ساعي واگذار گرديد. در اثر اقدامات مجدانه مرحوم ساعي توجه اداره كل كشاورزي بيش از پيش به موضوع جنگلها معطوف و مقرر گرديده اداره جداگانه اي بنام "اداره جنگلباني" به رياست خود ايشان تشكيل گرديد. پس از تشكيل اداره جنگلباني، آقاي مهندس ساعي گزارش جامعي در باب لزوم تشكيل سازمان جنگلباني تهيه نمود كه توسط رئيس كل كشاورزي وقت باطلاع رضاشاه رسيد و مقرر گرديد كه اين سازمان در محل كوچكي آزمايش شود تا در صورت حصول نتيجه مساعد در سراسر شمال تعميم داده شود. براي اين منظور ناحيه "كجور" (از شمال به درياي خزر، از جنوب به ارتفاعات البرز، از مغرب به دره چالوس و از شرق به رودخانه گلندرود و علمده محدود است) انتخاب و متعاقباً در اواخر 1319 اقدام به تاسيس چهار خزانه جنگلي در دشت نظير چالوس-علمده و ولي آباد گرديد. ولي به مناسبت وقايع بين المللي و بدليل مشكلات نظامي و سياسي روز با ادامه اين عمليات نظر مساعدي نشان داده نشد و و در نتيجه تكميل آن ميسر نگرديد تا اينكه در اثر حوادث شهريور سال 1320 موضوع كلا به بوته فراموشي سپرده شد.

تشكيل اداره كل جنگلها
در نيمه دوم سال 1320 اداره كل كشاورزي به وزارت كشاورزي و در سال 1321 اداره جنگلباني به اداره كل جنگلها تبديل گرديد و در هر يك ازمناطق شمال (گيلان - شهسوار - مازندران - گرگان )سازمان منطقه اي جنگلباني كه تحت نظر رؤساي ادارات كشاورزي انجام وظيفه مي نمودند تشكيل شد و دربخشها نيز شعب جنگلباني تشكيل گرديد كه مستقيما زير نظر رئيس جنگلباني انجام وظيفه مي كردند.
تشكيلات  منابع طبيعي در سال 1321

در اين موقع تصويبنامه اي براي تسويه چوبهايي که در وقايع شهريور ماه 1320 با پروانه و بدون پروانه (سواستفاده از وقايع 1320) قطع شده بود به تصويب رسيد. بر اساس اين تصويبنامه چوبهاي غير مجاز به سود دولت شد و پس از آن قطع چوب طبق قانوني است كه لايحه آن از طرف وزارت كشاورزي تهيه و با تصويب مجلس شوراي ملي پيشنهاد خواهد شد.
در سال 1321 تخستين قانون راجع به جنگلها مشتمل بر 18 ماده و 7 تبصره به تصويب رسيد و آئين نامه آن در اوايل سال 1322 از تصويب هيئت وزيران گذشت.
در اواخر سال 1322 اداره كل جنگلها به منظور ترتيب و تجهيز كادر فني طبق مصوبه هيئت دولت و اساس نامه شورايعالي فرهنگ دو دوره كلاس كمك مهندسي جنگل و يك دوره كلاس جنگلباني تاسيس نمود و فارغ التحصيلان آنرا براي تقويت كادر مناطق جنگلباني به شمال اعزام داشت.
ضمنا براي تشخيص درختان و چوبهاي مجاز از غير مجاز چكشهايي به شكل مثلث،‌مربع و دايره تعبيه گرديد كه هنوز هم معمول است. تصدي اداره كل جنگلها تا اواسط سال 1324 با آقاي مهندس كريم ساعي بود و از اين تاريخ تا تاريخ 10/4/1326 با آقاي مهندس غلامعلي بنان و در حدود دو ماه بعد از آن با آقاي صنايي بود و سپس تا اواخر سال 1327 كه به موجب تصويبنامه شماره 20523 مورخ 24/12/1327 هيئت وزيران اداره كل جنگلها به بنگاه جنگلها تبديل شد با آقاي مهندس كاظم مشير فاطمي بود.

 بنگاه جنگلها
هيئت وزيران در جلسه 24/12/1327 بنا به پيشنهاد 14 اسفند ماه 1327 وزارت كشاورزي ، مراتب زير را تصويب نمودند:
1. به منظور حفظ و حراست جنگلها بنگاهي به نام " بنگاه جنگلها" تشكيل ميشود.
2. وزارت دارايي كليه جنگلهاي دولتي و مراتع واقع در حوزه آن جنگل را به بنگاه جنگلها منتقل خواهد نمود.
3. بنگاه جنگلها داراي شخصيت حقوقي مستقل و روي اصول بازرگاني بهره برداري اداره شده و تحت نظر وزارت كشاورزي خواهد بود.
در اين تصويب نامه وظايف – سرمايه – هيئت مديره – هيئت بازرسي و امور استخدامي منظور گرديده بود.
وظايف بنگاه علاوه بر حفظ ،‌ احياء توسعه و بهره برداري جنگلهاي دولتي و ايجاد صنايع مختلف چوب و نقشه برداري از آنها ،‌ نظارت و مراقبت در بهره برداري جنگلهاي غير دولتي و همچنين مشاركت با صاحبان جنگلهاي غير دولتي در امر بهره برداري و ايجاد صنايع بود.
- ضمنا اداره امور مراتعي كه در جنگلهاي دولتي واقع شده اند بعهده بنگاه بود.
بنگاه داراي هيئت مديره اي مركب از سه نفر بود كه بر اساس بند 6 تصويبنامه به طريق زير تعيين ميگردد.
الف- رئيس هيئت مديره كه از طرف وزارت كشاورزي تعيين مي گردد.
ب- يك نفر از اعضاء هيئت مديره را وزارت كشاورزي و يک نفر را وزارت دارايی تعيين خواهد نمود .
تبصره : يك نفر از اعضا هيئت مديره بنابر انتخاب وزارت كشاورزي ،‌سمت مدير عامل بنگاه را خواهد داشت.
- بر اساس بند 7 تصويبنامه بنگاه داراي يك بازرس فني ( از طرف وزارت كشاورزي) و يك بازرس مالي ( از طرف وزارت دارايي) بود. پس از تشكيل هيئت مديره ،‌آئين نامه بنگاه تدوين و با موافقت وزارت دارايي و پيشنهاد وزارت كشاورزي به تصويب هيئت دولت رسيد.
سازمان بنگاه در مركز شامل تشكيلات زير است.

شماي تشكيلات  منابع طبيعي كشور درسال 1327 تشكيلات مركزي "بنگاه جنگلها"

در تشكيلات بنگاه در نواحي «خارج از مركز» قسمتي از جنگل كه نگهباني آن به عهده يك مامور جنگلباني واگذار ميشد اساس كار قرارگرفته و نام آن حوزه « جنگلباني » گذارده شد.
مركز مشترك دو الي 4 جنگلباني كه در حوزه هاي جنگلباني مجاور پاسباني مي كردند «پاسگاه جنگل» ناميده مي شد و ارشد جنگلبان هر پاسگاه علاوه بر مسئوليت حوزه خود بر تمام حوزه پاسگاه نظارت داشت. اين مامور جنگلبان ارشد ناميده مي شد.
دو الي چهار پاسگاه تحت نظر يك سرجنگلباني و دو الي 6 سرجنگلباني تحت نظر يك جنگلدار اداره مي شد. و چند جنگلدار تحت نظر يك سر جنگلدار بودند. سر جنگلدار مسئول يك منطقه جنگلي است مانند منطقه گيلان و آستارا – منطقه شهسوار و نوشهر – منطقه مازندران و غيره. چند منطقه جنگل يك ( ناحيه) جنگل را تشكيل مي داد كه تحت سرپرستي يك ( سر بازرس فني جنگل ) بود.

شماي تشكيلات منابع طبيعي كشورتشکيلات خارج از مرکز"بنگاه جنگلها" درسال 1327 

بر اساس اين رویه بنگاه جنگلها در شمال چهار سرجنگلداری به شرح زير داشت :

1. سرجنگلداری گيلان و آستارا به مرکزيت رشت شامل چهار جنگلداری

2. سرجنگداری شهسوار ونوشهر به مرکزيت شهسوار شامل سه جنگلداری

3. سرجنگلداری مازندران به مرکزيت شاهی (قائم شهر) شامل چهار جنگلداری

4. سرجنگلداری گرگان به مرکزيت گرگان شامل چهار جنگلداری

ضمنا سربازرس فنی جنگلهای ناحيه شمال که مرکزآن در بابلسر قرارداشت با چهار بازرس که در چهار منطقه مزبور داشت بر امور مربوطه نظارت می نمود.
ضمناً چون بازرسي محمولات چوب استقرار پستهاي بازرسي حمل چوب را ايجاب مي نمود، ضمن انحلال پستهاي بازرسي حمل چوب كرج و رودهن كه قبل از تاسيس بنگاه جنگلها مستقر بود پستهايي به شرح زير در مناطق مختلف ايجاد گرديد:

1- درحوزه سر جنگلداري گيلان 6 پست بازرسي
2- درحوزه سر جنگلداري تنكابن و نوشهر 2 پست بازرسي
3- درحوزه سر جنگلداري مازندران 7 پست بازرسي
4- درحوزه سر جنگلداري گرگان 8 پست بازرسي

و بازرسي چوب آلات و هيزم وارده به تهران از طريق راه آهن نيز كماكان به پست بازرسي حمل چوب ايستگاه راه آهن واگذار شد.
چون با اجراي تصويب نامه شماره 20523 مورخ 24/12/1327 جنگلهاي دولتي و مراتع واقع در حوزه آنها كه عايداتي دارند به بنگاه جنگلها ، تدريجاً منتقل مي شد، لذا در بسياري از مناطق كشور منجمله اردبيل ،خلخال ،رضائيه ،بهاباد ، كرمان، سردشت ، شلدوز ، آستارا ، اهواز ، دزفول ، آبادان ،بهبهان ، شوشتر ، مسجد سليمان ، هفتگل ،دشت ميشان ، بيرجند ، درگز ،قوچان ،دامغان ،باجگيران ،كاشمر ، بجنورد ، خرم آباد ،بروجرد ، اصطهبانات ، جهرم ، آباده و فيروز آباد و استان هشتم پاسگاه هاي وصول عوايد محصولات جنگلي داير شده بود كه در بعضي از آنها مامورين كشاوري،در برخي از نقاط مامورين دارائي بعلت عدم حضور مامورين بنگاه، درآمد را دريافت و بحساب بنگاه واريز مينمودند.
در سال 1329 براي حفاظت جنگلهاي منطقه خراسان بخصوص جنگلهاي پسته بررسي هاي مقدماتي برا ي تشكيل سرجنگلداري خراسان شروع شد.
در سالهاي 1331 تا 1334 جنگلهاي شمال كشور دستخوش بحراني شبيه آنچه كه در شهريور سال 1320 پيش آمده بود شد. درختان زيادي بدون ترتيب و اصول و با شدت زياد قطع شدند و چوب آلات آنها در جنگل باقي ماند و اين بحران در تخريب جنگل به اضافه عوامل ديگرموجب شد كه هيأتهاي نظامي وارد كار جنگل شدند. دو نفر سرتيپ ، عده اي سرهنگ و سرگرد و نظاميان ديگر به استعداد يك لشكر در كليه ادارات و واحدهاي تابعه مستقر شدند. در كنار هر مدير يك سرهنگ و در كنار هر جنگلبان يك سرباز حضور داشت اين دوره كه با مديريت سرلشكر ((اخوي)) شروع شد با تحولاتي چند تا سال 1339 ادامه يافت