وزارت جهاد كشاورزي
سازمان جنگلها ، مراتع و آبخيزداري كشور
دستورالعمل اجرائي كارگروه تغييرآب و هوا
پائيز 1390
بنام خدا
مقدمه
بر اساس مصوبه جلسه بيست و سوم مورخ 20 /9/1389 شوراي محترم مديران سازمان ، مبنی بر تشکیل کارگروه تغییر آب و هوا در سازمان با مسئولیت آقای مهندس بنی هاشمی و عضویت نمایندگان معاونت ها و دفاتر مرتبط وهمچنين با توجه به مفاد دستورالعمل اجرائي کنوانسیون تغییر آب و هوا و پروتکل کیوتو ونیز مصوبه وزیران عضو کمیسیون امور زیربنایی، صنعت و محیط زیست در جلسه مورخ 4/12/1387 كارگروه مذكور از ديماه 1389كار خود را آغاز و طي 5 جلسه كارشناسي و فشرده، متن پيش نويس دستورالعمل اجرائي تهيه ودرجلسه مورخ 19/6/90 شوراي مديران سازمان ارائه گرديد. پس از دريافت نقطه نظرات اعضاء محترم شوراي مديران و اعمال اصلاحات لازم در متن دستورالعمل طي جلسه اي با حضور آقايان مهدس منصور ،مهندس بني هاشمي و مهندس هندآبادي موضوع بررسي و متن نهائي آماده ابلاغ شد.
در اينجا لازم است از همه عزيزاني كه با نگاه مثبت به موضوع و حمايت و پشتيباني ،زمينه تشكيل كارگروه و تهيه اين دستور العمل را فراهم نمودند به ويژه معاونين ، مديران كل واعضاي محترم كارگروه صميمانه سپاسگزاري نمايم
اعضای كارگروه تهيه دستورالعمل:
1- مهندس سيد عليرضا بنی هاشمی- نماينده معاونت آبخیزداری ونماينده سازمان در كميته فرعي تغيير آب و هوا (مسئول کارگروه )
2- مهندس ابراهيم فلاح کهن- نماينده دفتر روابط عمومی و امور بین الملل
3- مهندس كوروش قنبری- نماينده دفتر برنامه ریزی و بودجه
4- دكتر مرتضی شریفی- نماينده شورا ي عالي
5- مهندس محمدرضا شالفروش- نماينده دفتر مهندسی و ارزيابي طرح ها
6- مهندس داريوش بیات- نماينده معاونت مناطق مرطوب و نیمه مرطوب
7- مهندس وحيد جعفریان- نماينده معاونت مناطق خشک و نیمه خشک
8- مهندس علي خادم آستانه- نماينده معاونت حفاظت و امور اراضی
9-دكتر حسين سعادت جانشين نماينده سازمان در كميته فرعي تغيير آب و هوا
10- بابك ربيعي فر دبيرجلسات
1- ضرورت
1-پديده تغيير آب و هوا يكي از موضوعات مهم روز جهان است که باعث نگراني جدي ساكنين كره خاكي شده و امنيت حياتي و غذائي جهان را تهديد مي نمايد.
2-همه صاحب نظران، سياستمداران، تصميم سازان، کارشناسان و علاقه مندان حفظ محيط زيست معتقدند بايد با مشاركت، همكاري و تعامل همه كشور ها نسبت به آسيب شناسي ، مقابله و سازگاري با این پديده و كاهش آثار سوء آن اقدامي موثر بعمل آورند.
3- براساس پژوهش هاي صورت گرفته و گزارش هيئت بين الدول تغيير آب و هوا، تشديد روند ذوب يخچالها، بالا آمدن سطح آب اقيانوسها، افزایش وقوع سيلابها و دوره هاي طولاني خشكسالي، پديده بيابانزائي و تخریب سرزمین، گسترش حریق وطغيان آفات و بيماريها ... از جمله پیامدهای گرم شدن كره زمين و تغییر آب و هوا است.
4- مصرف بي رويه سوخت هاي فسيلي، تخريب جنگل ها و مراتع، تغيير كاربري اراضي ، عدم مديريت پسماند و فاضلاب از جمله عوامل توليد و انتشار گازهاي گلخانه اي مي باشند.
5- حفاظت، احياء و توسعه جنگل ها و مراتع نقش موثري در جذب گازهاي گلخانه اي دارد، به نحويكه بخشی از توليد گازهاي گلخانه اي ناشي از مصرف سوختهای فسيلي را جذب و تراز مثبتي را در سطح كشور ايجاد نمايد. سازمان متبوع تجارب ارزشمندی در اجرای پروژه های ترسیب کربن وبیوگاز با مشارکت مردم کسب نموده است که می تواند مورد استفاده قرار گیرد.
6- در همین راستا مسئوليت بین المللی سازمان متبوع در راهبری كشور هاي با پوشش كم جنگلی موضوع مهمي است كه بايد مورد توجه قرار گيرد.
7- از طرفی اثر متقابل تغییرات آب و هوایی با پدیده تخریب سرزمین و بیابانزایی بر یکدیگر ضرورت توجه به این موضوع را دوچندان مینماید.
8- با توجه به عضويت ج.ا. ايران در كنوانسيون تغيير آب و هوا و پروتكل كيوتو و تعهد
بين المللي به اين معاهدات و تعهداتي كه در آينده براي همه كشور ها تعيين مي شود، ضروریست آمادگيهاي لازم با محوریت موضوع جنگل و سازگاری با آثار اين پديده جهت اجراي تعهدات و
زمینه سازی براي اجراي اقدامات ملي و بين المللي فراهم آيد.
بديهي است كسب آمادگي لازم مستلزم تدوين استراتژي ملي و بخشي و تقویت همگرایی دستگاههاي مختلف جهت هماهنگي های بین بخشي است. لذا با هدف ايجاد هماهنگي و همراهي با دستگاههاي مسئول و موثر و تقويت ارتباط با ساير كنوانسيون هاي بين المللي محيط زيستي ، ضرورت تشکیل كارگروه تغيير آب و هوا در سازمان را ایجاب می نماید.
2- تعاریف
2-1-کنوانسیون تغییر آب و هوا:
توافق نامه چند جانبه بین المللی در مورد تغییر آب و هوا که در اجلاس سران زمین در سال 1992 در ریودوژانیرو، در برزیل به تصویب رسید، که از این پس "کنوانسیون" نامیده می شود. این کنوانسیون در تاریخ 6/3/1375 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده و از تاریخ 24/7/1375 برای جمهوری اسلامی ایران لازم الاجرا شده است.
2-2-پروتکل کیوتو:
سند الحاقی به کنوانسیون ملل متحد در مورد تغییر آب و هوا که در سومین کنفرانس متعاهدین در 11 نوامبر 1997 در شهر کیوتوی ژاپن تصویب شد، که از این پس "پروتکل" نامیده می شود. این پروتکل در تاریخ 20/3/1384 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده و از تاریخ 30/8/1384 برای جمهوری اسلامی ایران لازم الاجرا شده است.
2-3- نقشه راه بالي :
نقشه راه بالي سندي است كه در سيزدهمين نشست اعضا در بالي اندونزي به تصويب رسيد و داراي 5 ركن بشرح زير است:
- ديدگاه مشترك
- كاهش انتشار گاز هاي گلخانه اي
- سازگاري
- ظرفيت سازي و انتقال تكنولوژي
- حمايت هاي مالي
2-4- آیین نامه اجرایی کنوانسیون تغییر آب و هوا و پروتکل کیوتو
وزیران عضو کمیسیون امور زیربنایی، صنعت و محیط زیست در جلسه مورخ 4/12/1387 بنا به پیشنهاد شماره 198414/1-114/100 مورخ 30/10/1386 وزارت امور خارجه و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و با رعایت تصویب نامه شماره 164082/ت373 هـ مورخ 10/10/1386، آیین نامه اجرایی کنوانسیون تغییر آب و هوا و پروتکل کیوتورا تصویب نمودند.در اين آئين نامه تشكيل كارگروه ملي تغيير آب و هوا ، راهبرد ها و سياستها ، تركيب اعضا و وظايف وزارتخانه ها و سازمانهاي عضو مشخص شده است
2-5-کارگروه ملی تغییر آب و هوا:
متشکل از نمایندگان وزارتخانه ها و سازمان های مرتبط که تعیین کننده سیاست ها و راهبردهای اجرایی کشور در ارتباط با کنوانسیون و پروتکل در کشور
می باشد و از این پس " کارگروه ملی" نامیده می شود.
2-6-مکانیسم توسعه پاک CDM:
مکانیسمی که ذیل پروتکل کیوتو به منظور کمک به توسعه پایدار کشورهای در حال توسعه از یک سو و کمک به انجام تعهدات کشورهای توسعه یافته در جهت کاهش انتشار گازهای گلخانه ای از سوی دیگر پیش بینی شده است.
2-7- مرجع صلاحیتدار ملی:
دستگاه مسئول در سطح ملی به عنوان مرجع رسمی هماهنگی و تایید نهایی پروژه های مکانیسم توسعه پاک.
2-8- هیئت بین الدول تغییر آب و هو–Ipcc:
نهاد بین المللی که در سال 1988 مشترکاً توسط سازمان هواشناسی جهانی و برنامه محیط زیست ملل متحد تاسیس گردید تا به بررسی یافته های علمی در زمینه تغییر آب و هوا بپردازد.
2-9-تسهیلات محیط زیست جهانی GEF:
مکانیسم مالی بین المللی که در سال 1994 با هدف تامین مالی پروژه های مرتبط با تغییر آب و هوا، تنوع زیستی، آبهای بین المللی و لایه ازن تاسیس گردید.
2-10-گزارش کشوری:
گزارشی که در زمینه تغییر آب و هوا توسط کارگروه ملی بر اساس گزارش دستگاهها و به منظور تبیین وضعیت برنامه های اجرایی دستگاههای ذیربط تهیه و به هیئت وزیران ارائه می شود.
2-11- بیابانزائی (Desertification):
به معنی تخریب سرزمین در مناطق خشک ، نیمه خشک و خشک نیمه مرطوب ناشی از عوامل مختلف از جمله تغییرات آب و هوا و فعالیتهای انسانی می باشد .
2-12- خشکسالی (Drought):
پدیده ای است که به صورت طبیعی در هنگامی که میزان بارندگی به مراتب کمتر از سطوح ثبت شده عادی بوده اتفاق افتاده و باعث عدم تعادل شدید آب شناسائی می شود که اثر منفی بر روی سیستمهای تولید منابع زیرزمینی می گذارد .
2-13- سرزمین (Land):
به معنی سیستم زمینی تولید بیولوژیکی می باشد که متشکل از خاک ، پوشش گیاهی و سایر موجودات زنده و فرآیندهای محیط شناسی و آب شناسی بوده و در داخل سیستم عمل می کنند .
2-14- تخریب سرزمین (Land degradation):
به معنی کاهش یا از دست رفتن توان تولید زیست شناسی یا اقتصادی و ترکیب اراضی دیم ، آبی ، مرتع ، چراگاه ، جنگل ، بوته زار در مناطق خشک ، نیمه خشک و خشک نیمه مرطوب ناشی از بهره برداری از سرزمین یا از یک فرایند یا ترکیبی از فرآیندها از جمله فرایندهای ناشی از فعالیتهای انسانی و شیوه های سکونتی می باشد .
2-15-كنوانسيون بيابانزدائي
كنوانسيون بيابانزدائي پيماني بين الدولي است كه در 17 ژوئن 1994 (27 خرداد 73) نهائي و به تصويب سازمان ملل رسيد جمهوری اسلامی ایران نیزبر اساس مصوبه مجلس شوراي اسلامي در تاریخ 4/10/1375 به عضویت این کنوانسیون درآمد .وزارت جهاد كشاورزي (سازمان جنگلها ، مراتع و آبخيزداري )مرجعملي اين كنوانسيون مي باشد
2-16-كنوانسيون تنوع زيستي
كنوانسيون تنوع زيستي، پيماني است بين الدولي كه درسال 1992 در ريودوژانيرو امضا و در سال 1993 لازم الاجرا شد و تا كنون تعداد اعضايمتعاهد به اين كنوانسيون بيش از 190 كشور مي باشد
اهداف سه گانه اين كنوانسيون عبارتند از: حفاظت و استفاده پايدار از منابعتنوع زيستي و تسهيل دسترسي و تسهيم منافع حاصل از آن. كشور جمهوري اسلاميايران بر اساس قانون الحاق مورخ 6/3/1375 مجلس شوراي اسلامي به عضويت اين كنوانسيوندرآمده و سازمان حفاظت محيط زيست به عنوان مرجع فني صلاحيت دار، پيگيري امور مربوطهرا به عهده دارد.
3- اسناد بالاسري
3-1- کنوانسیون تغییر آب و هوا:
3-2- پروتکل کیوتو
3-3- نقشه راه بالي
3-4- آیین نامه اجرایی کنوانسیون تغییر آب و هوا و پروتکل کیوتو
4- اهداف تشكيل کارگروه
- هماهنگي، كسب آمادگي لازم و بستر سازي براي اجرای تکالیف مندرج در قوانين كشوري در راستای معاهدات بین المللي تغيير آب و هوا.
- انسجام و هماهنگي درون سازماني به منظور اتخاذ مواضع كارشناسي واحد در نشست هاي ملي و بين المللي مرتبط.
- انسجام و هماهنگي درارائه داده هاي مورد نياز در تدوين گزارش هاي كشوري و ملي تغيير آب و هوا.
- فرهنگسازی و ارتقاء آگاهی درخصوص پدیده تغيير آب و هوا و پیامدهای آن.
- تقویت مشارکت مردمی و استفاده از دانش بومی همراه با دانش نوین به منظور کاهش آثار سوء تغییرآب و هوا
-همگرایی میان کنوانسیون های زیست محیطی(كنوانسيون تغيير آب و هوا،كنوا نسيون بيابانزدائي و كنوانسيون تنوع زيستي).
5- شرح وظايف
- تدوين استراتژي سازمان در خصوص تغيير آب و هوا با توجه به تعهدات ملي و بين المللي.
- ايجاد هماهنگي درزمينه توليد، انتقال، ذخيره سازي، پالايش و پردازش داده ها و آمار هاي مورد نياز و مرتبط با موضوع.
- توصيه اقدامات پيشگيرانه به منظوركاهش اثر منفي تغيير آب و هوا بر منابع طبيعي كشور
- همكاري در تدوين گزارش هاي كشوري و ملی تغییر آب و هوا وظهار نظر در خصوص اسناد و متون مذاكراتي كنوانسيون و پروتکل.
- فعال سازی مكانيسم هاي ارتقاء سازگاري و كاهش میزان انتشارنظیر مكانيسم توسعه پاك (CDM) و مكانيسم كاهش انتشار ناشي از جنگل زدائي و تغيير كاربري اراضي .(REDD+)
- ارائه مشاوره به رياست سازمان در خصوص مواضع ملي در ارتباط با مباحث مرتبط با تغییر آب و هوا و ارائه پیشنهاد در خصوص ترکیب هیئت های اعزامی به نشست های بین المللی
- حضور در نشست هاي ملي و بين المللي مرتبط، به نمايندگي از وزارت متبوع .
- برگزاری نشست ها و همایش های تخصصی به منظور تبادل تجربیات و اطلاع رسانی عمومی
- برگزاری نشستهای مشترک با سایرکنوانسیونهای زیست محیطی وپروژه هاي بين المللي مرتبط جهت تبادل اطلاعات، انجام هماهنگیهای لازم و ارتقاء همگرایی
6- ساختار
6-1- كارگروه تغيير آب و هوا متشكل از نمايندگان معاونت ها و دفاتر مرتبط و همچنين افراد خبره و صاحب نظر، مسلط به زبان انگليسي و داراي تجربه كافي در زمينه تخصصي مربوط خواهد بود . مسئول كارگروه با حكم رئيس سازمان از بين افراد صاحب نظر، متخصص و باتجربه مرتبط با موضوع انتخاب و منصوب خواهد شد.
كارگروه متشكل از9 عضو ثابت 3 عضو غير ثابت به شرح زير خواهد بود:
- نماينده معاونت آبخيزداري
- نماينده معاونت مناطق مرطوب و نيمه مرطوب
- نماينده معاونت مناطق خشك و نيمه خشك (ترجيحا مسئول دبيرخانه كنوانسيون بيابانزدائي)
- نماينده معاونت حفاظت و امور اراضي
- نماينده شوراي عالي (ترجيحا نماينده سازمان دركنوانسيون تنوع زيستي)
- نماينده دفتر مهندسي و ارزيابي طرح ها
- 2نفر صاحب نظر در موضوع تغيير آب و هوا به تشخيص مسئول كارگروه ازمراكز پژوهشي و آموزشي به جلسه دعوت خواهند شد.
- ، نماينده دفتر برنامه ريزي و بودجه (عضو غيرثابت)
- نماينده مديريت ترويج منابع طبيعي و آبخيزداري (عضو غيرثابت)
- نماينده دفتر روابط عمومي و امور بين الملل (عضو غيرثابت)
- اعضاء غير ثابت برحسب مورد به جلسات دعوت خواهند
-
2- اعضاء کارگروه به پيشنهاد واحد تابعه و با حكم مسئول کارگروه منصوب خواهند شد
3- دبیرخانه كارگروه درمعاونت آبخيزداري مستقربوده و تحت نظر مسئول كارگروه فعاليت خواهد داشت.
4- مسئولين كميته هاي فني ادارات كل منابع طبيعي و آبخيزداري استان ها به عنوان رابطين استاني كارگروه در زمينه هاي مورد نياز همكاري خواهند نمود.
7-مقررات
- تصمیمات کارگروه پس ازابلاغ ریاست سارمان لازم الاجرا می باشد.
- كارگروه منابع اعتباري مورد نياز را تصويب و براي تامين، تائيدو ابلاغ به دفتر حوزه رياست اعلام مي نمايد.
- مسئول كارگروه موظف است هر 3 ماه يكبار گزارش عملكرد كارگروه را به دفتر حوزه رياست ارسال نمايد.
- اعضاء كارگروه آئین نامه داخلی جهت اداره جلسات ، وظايف دبيرخانه و ساير مقررات داخلي مورد نياز را تدوين وبه تصويب خواهند رساند
اين دستورالعمل در قالب 7 ماده در جلسه مورخ 19/6/1390 شوراي مديران سازمان به تصويب رسيد و با ابلاغ رياست سازمان لازم الاجرا مي باشد.